Biz bina olarak tabi sadece betonarme binalarla ilgiliyiz. Bununla ilgili sistemler göz önüne geliyor. Tabi az da olsa yığma bina, ahşap bina ya da çelik konstrüksiyon binalarda olmaktadır. Bunlarında güçlendirmeleri yapılabilmektedir. Bu saha çalışmaları dediğimiz çalışmaların düzgün bir şekilde yapılmasının akabinde yapıya özgü olarak da yığma yapılar için, ahşap yapılar için ve yahut da çelik konstrüksiyon yapılar için güçlendirme projeleri hazırlanabilir.

Performans analizini yapıldıktan sonra, güçlendirilmeye karar verilebilir. Bazı binalar var performansını yaptıktan sonra buna güçlendirmeye gerek yok diyoruz. Çünkü bu tamamen inşaata dönüyor, yeniden yapmaktan daha fazla maliyet de çıkartabiliyor. Demir donatı olmadığı binalara dahi denk geldik yani alt katlarda demir donatı var, yukarılarda hiçbir şekilde demir donatıyla değil tamamen betondan yapmışlar, betonarme değil betondan yapılmış binalarda olabiliyor. Zemin kat, birinci kat, bodrum katı betonarme olup , üçüncü dördüncü kattan itibaren yığma olarak devam etmiş gecekondu benzeri binalarda söz konusu olabiliyor. Bir diğer konu da C7 olarak tabir ettiğimiz yani 7 megapaskal’ın altındaki beton kalitesi olan binalarda da güçlendirme yapmayı doğru bulmuyorum. Bunu yerine yıkıp yeniden yapmak gerek.

Bu yapılan tarama, bina performans analizi değildir. 6306 sayılı kentsel dönüşüm kanunu kapsamında yapıldığı gibi risk analizi değildir, riskin tespiti değildir. Bu sadece görsel olarak, bilimselliğe pek fazla değinilmeden, yapılan bir araştırma metodudur. Biz mühendisler, belli bir malzemeyi elimize alıp, bunu incelemeden, laboratuvar çalışmalarını yapmadan ve bir analizini oluşturmadan karar vermeyiz ve vermekte doğru değildir. Peki belediyenin yaptığı nedir? Bir öngörüdür, bir görüş beyan etmektir. Tabi bununla ilgili net olarak cevabı öğrenmek istiyorsak, deprem yönetmeliğine göre yapmamız gerekiyor. Deprem yönetmeliğinden başka bir gidişata gerek yok .

Yapıların güçlendirilmesi ile ilgili olarak birçok teknik yer almaktadır. Tabi bununla ilgili son zamanlarda, sismik izolatörler ya da sismik sönümleyicilerden sıkça bahsedilmektedir. Fakat her binaya sismik izolatör veya sismik sönümleyici kullanamayız. Diğer klasik metot olan güçlendirme yöntemlerinden bahsedecek olursak, betonarme elemanları güçlendirmek için bir çok yöntem var mesela betonarme şekilde, çelik konstrüksiyon güçlendirmeleriyle, çelik manto güçlendirmeleriyle veya karbon fiber dediğimiz FRP sistemle yani polimer lifli malzemeyle güçlendirebiliriz. Tabi bunda bir binayı seçerken, birdenbire ben bu şekilde güçlendireceğim demek doğru değildir. Her binanın kendi içerisinde bir karakteri, bir ruhu vardır. Bunu ilk başta bina performans analizini yapıp, binanın kendine özgü oluşturulacak güçlendirme programını tayin etmemiz gerekiyor. Bir binayı bazen betonarme ile güçlendirebilirken karbon fiber ile güçlendiremeyebiliriz. Çünkü karbon fiberle de güçlendirebilmek için binanın betonunun belli bir sertlik oranında olması gerekmektedir. Sismik izolatörlerle yapabiliriz ama onunla ilgilide binanın zemin sınıfının belirli bir kriterde olması gerekiyor ve binanın bitişik nizam olmaması gerekiyor. Bu hususların tamamını bir mühendisi kısıtlamaktan ziyade, tecrübeli mühendise teslim etmek gerek. Mühendis oturup analizini yaptığı zaman kendisi size en uygun, en sağlıklı güçlendirme metodunu tavsiye edecektir ve bununla ilgili de projelerini hazırlayacaktır.

Son zamanlarda en çok karşılaştığımız konulardan biriside, bina performans analizinin fiyatlaması nedir? Bununla ilgili bir fiyat vermek söz konusu değildir çünkü her binaya göre özel bir çalışma yapılmaktadır. Binanın projeleri incelendikten sonra eğer projeleri yok ise binanın yerine gidip, ilgili mühendisler tarafından bakıldıktan sonra buradaki binanın yapısına göre, büyüklüğüne göre fiyatlandırma yapılması lazımdır. Çünkü binanın büyüklüğüne göre laboratuvar çalışmaları büyüklükleri de ve sayıları da artmaktadır. Bunun sonucunda fiyat oluşturmak daha mantıklıdır.

Yetkinliğe sahip, eğitimini almış mühendislik ofisleri de hazırlayabilir. Özellikle 6306 sayılı kanun kapsamında Çevre Şehircilik Ve İklim Bakanlığı tarafından lisans verilmiş, mühendislik ofisleri hazırlayabilir. Fakat bunda dikkat edilmesi gereken en önemli husus, daha önceden güçlendirme projesi hazırlamış mühendislik ofisleri olmasıdır. Bunlara dikkat edildiği taktirde daha güzel bir güçlendirme projesi de çıkabilecektir.

Türkiye’de ki yapılacak binaların deprem etkisi altındaki tasarımıyla ile ilgilidir. Burada hangi kriterlere dikkat etmemiz gerektiği ve ne şekilde yapılması gerektiği şeklinde kesin, net ifadeler vardır.

Bina performans analizi deprem yönetmeliğine göre yapılmaktadır. Bina performans analizini yapabilecek, mühendislik firmalarını bulmanız kafidir.

Güçlendirme yaparken firma seçiminin çok iyi olması gerekiyor. Sadece güçlendirme projesinin hazırlanması değil, uygulanması da çok önemlidir. Bence en önemlisi güçlendirme projesinin, çok iyi uygulanmasıdır. Çünkü malzeme kalitesi, işçilik kalitesi en üst seviyede olmak zorunda. Hasta bir yapıyı ayağa kaldırıyoruz. Normal bir yapı yapmıyoruz. Yüklenici firmanın daha önceden bu işi yapmış, bu bilgi birikimine sahip bir firma olması gerekiyor. Güçlendirme yaparken de firmadan şunu talep etmeniz gerekiyor. İşin başında sonuna kadar, imalatın her aşamasında, bir inşaat mühendisi, elektrik , makine ya da mimar demiyorum. Elektrik mühendisi ya da mimarlıktan bahsetmiyorum inşaat mühendisi yer alması gerekmektedir. Çünkü yapının belirli oranlarında inceleme yapıp projeyi hazırlıyoruz ama imalat esnasında kolon sıyırmalarında, kiriş sıyırmalarında, duvarların yıkıldığı takdirde ekstrem bazı durumlar ile karşılaşabiliyor. Bunu tabi bir inşaat mühendisi gözlemlediği takdirde, olası değişiklikleri anında projeyi hazırlayan firmaya haber veriyor. Olası bir hata varsa giderilmiş oluyor. O anda orada noktasal olarak çözümler üretilebiliyor.